Projekty badawcze | Wyższa Szkoła Prawa im. Heleny Chodkowskiej Wrocław

Projekty badawcze

Marta Kłopocka-Jasińska

dr Marta Kłopocka-Jasińska

Miło nam poinformować, że od 14 listopada 2014 r. Wyższa Szkoła Prawa im. Heleny Chodkowskiej realizuje projekt badawczy pt. „Skarga konstytucyjna na orzeczenie sądu – model możliwy do zastosowania w Polsce”, którego kierownikiem jest dr Marta Kłopocka-Jasińska. Projekt ten jest finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych w ramach konkursu Sonata 6.

Celem badań prowadzonych w ramach projektu jest skonstruowanie teoretycznego modelu skargi konstytucyjnej na orzeczenie sądu, który mógłby mieć zastosowanie w polskich warunkach ustrojowych. Model ten pozwalałby na zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w razie naruszenia przez organ wymiaru sprawiedliwości określonych w Konstytucji wolności lub praw skarżącego. Obok zarzutu niekonstytucyjności przepisu prawa, skarżący mógłby podnosić w skardze konstytucyjnej również zarzut jego niezgodnej z Konstytucją wykładni lub niewłaściwego (niekonstytucyjnego) zastosowania przez sąd.

Skarga konstytucyjna według Konstytucji z 1997 r. należy do środków ochrony praw jednostki, choć zdaniem wielu jej obecna konstrukcja nie pozwala w pełni realizować tej funkcji. Za jej największe słabości uznaje się brak bezpośredniej ochrony udzielonej przez Trybunał skarżącemu oraz jej zbyt wąski zakres ograniczony do naruszeń wywołanych działaniem prawodawcy. Postulaty reformowania polskiej instytucji m.in. poprzez poszerzenie jej zakresu przedmiotowego o akty stosowania prawa (rozstrzygnięcia sądowe) i sprecyzowanie skutków trybunalskiego wyroku były zgłaszane w polskim piśmiennictwie wielokrotnie. Jednakże tego rodzaju przedsięwzięcie wymaga gruntownego przemyślenia i wnikliwego przeanalizowania korzyści i kosztów. Stąd zasadne wydaje się prowadzenie badań nad możliwymi kierunkami ewentualnych reform, zwłaszcza że temat ten nie został jak dotąd szerzej opracowany. Ponadto badania nad optymalnym modelem skargi na orzeczenie sądowe mogą mieć znaczenie z punktu widzenia poszukiwania rozwiązań w kontekście usprawniania krajowych i europejskich mechanizmów zapewnienia skuteczności wolności i praw jednostki, umożliwiając lepszą realizację obowiązków wynikających z Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Podejmowanie refleksji nad ulepszaniem środków ochrony prawnej jest kluczowym zagadnieniem z punktu widzenia nauki o prawach człowieka, tym bardziej, że wbrew oczekiwaniom wraz z postępem cywilizacyjnym wzrasta liczba zagrożeń i potencjalnych źródeł naruszeń praw jednostki, a popyt na instrumenty ochrony tych praw nie maleje.

Optymalny model skargi na orzeczenie sądu ma w założeniu być dostosowany do polskich realiów i warunków prawnych, a więc uwzględniać specyfikę rodzimego systemu prawnego, tradycję polskiego sądownictwa konstytucyjnego, ale również aktualne tendencje w zakresie przeobrażeń skargi konstytucyjnej w państwach, w których od wielu lat występuje model skargi kierowanej przeciwko naruszeniom wolności i praw ze strony organów władzy sądowniczej. Badania nad teoretycznym modelem skargi konstytucyjnej na orzeczenie sądu prowadzone są w trzech zasadniczych obszarach: 1) sfera ustrojowa, 2) sfera postępowania skargowego oraz 3) sfera oddziaływania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Pozwoli to na wszechstronne ujęcie podjętego w projekcie problemu naukowego oraz ułatwi ukazanie rezultatów zrealizowanych prac badawczych.