Legal English Corner

LEGAL ENGLISH CORNER

LEGAL ENGLISH CORNER

Zapraszamy do LEGAL ENGLISH CORNER, czyli  kącika z językiem angielskim prawniczym!

LEGAL ENGLISH CORNER to krótkie spotkania z ciekawymi zagadnieniami angielskiego języka prawniczego, które przygotowuje dla Was lektor języka angielskiego prawniczego i wykładowca WSP – mgr filologii angielskiej, adwokat Katarzyna Gadzińska – Świzdor. 

LEGAL ENGLISH CORNER

LEKCJA 25 - "Dwie złote myśli o prawie pochodzące od Woltera – cd.!"

DWIE ZŁOTE MYŚLI O PRAWIE POCHODZĄCE OD WOLTERA – CD.!

W lekcji nr 8 przyglądaliśmy się sentencji Woltera o porażce procesowania się bez względu na wynik sprawy. Wracamy teraz do tego filozofa, aby zerknąć na jego kolejne dwie maksymy na temat prawa, które jawią się jako istotne. Pierwszą dedykuję sędziom karnistom, a druga –  w kontekście bieżących wydarzeń wojennych – jest niestety  wciąż aktualna.

“It is better to risk saving a guilty person than to condemn an innocent one.”

LEPIEJ ZARYZYKOWAĆ UWALNIAJĄC WINNEGO, NIŻ SKAZAĆ NIEWINNEGO.

“War is the greatest of all crimes; and yet there is no aggressor who does not color his crime with the pretext of justice.”

WOJNA JEST NAJWIĘKSZĄ ZE ZBRODNI; A JEDNAK  NIE MA TAKIEGO AGRESORA, KTÓRY NIE USPRAWIEDLIWIAŁBY SWOJEJ ZBRODNI PRZESŁANKĄ SPRAWIEDLIWOŚCI.

źródło: Pinterest

LEKCJA 24 - " LEGAL ENGLISH ALPHABET – Alfabet angielskich pojęć prawnych, część 2 (part 2) - 5 TIMES B"

LEGAL ENGLISH ALPHABET – ALFABET ANGIELSKICH POJĘĆ PRAWNYCH, CZĘŚĆ 2 (PART 2) 5 TIMES B

BAN – rzeczownik/czasownik – ZAKAZ/ZAKAZAĆ

(np. jako rodzaj środka karnego: BAN ON DRIVING IS ONE OF THE PENAL MEASURES IN POLISH CRIMINAL CODE – Zakaz prowadzenia pojazdów jest jednym z środków karnych w polskim kodeksie karnym)

BURDEN OF PROOF – rzeczowniki – CIĘŻAR DOWODU

(np. w systemach COMMON LAW:  IN CRIMINAL CASES THE BURDEN OF PROOF IS ON THE PUBIC PROSECUTOR WHO HAS TO PROVE THE DEFENDANT’S GUILT BEYOND THE REASONABLE DOUBT- W sprawach karnych ciężar dowodu spoczywa na oskarżycielu publicznym, który musi udowodnić winę oskarżonego ponad uzasadnioną wątpliwość)

BREACH – rzeczownik/czasownik – NARUSZENIE/NARUSZYĆ 

(np. warunki umowy:  THE MAJOR BREACH OF CONTRACT OF EITHER PARTY SHALL CONSTITUTE THE GROUNDS FOR THE CONTRACT’S TERMINATION – Poważne naruszenie umowy przez jedną z jej stron stanowi podstawy do wypowiedzenia tej umowy)

BUDGET – rzeczownik – BUDŻET

Np. THE MINISTER HAS PUT FORWARD A BUDGET AIMED AT SLOWING DOWN THE ECONOMY – Minister przeforsował budżet, który pozwoli na spowolnienie gospodarki.)

(THE) BAR – rzeczownik – ADWOKATURA, PALESTRA

(stąd nazwa jednego z dwóch tytułów zawodowych prawników w UK – BARRISTER, chociaż używamy tego pojęcia także w odniesieniu do Adwokatury w innych systemach, np. amerykańskim lub polskim: THE AMERICAN BAR ASSOCIATION – Amerykańska Palestra czy też :   IN ORDER TO BECOME A QUALIFIED ADVOCATE IN POLAND ONE SHOULD PASS THE BAR EXAM AT THE END OF THE LEGAL TRAINING PERIOD – Aby wykonywać w Polsce zawód adwokata trzeba zdać egzamin adwokacki kończący okres aplikacji)

LEKCJA 23 - "LATIN PHRASES WORTH REMEMBERING – łacińskie sentencje warte zapamiętania cd. - CRIMINAL LAW (prawo karne)"

LATIN PHRASES WORTH REMEMBERING – ŁACIŃSKIE SENTENCJE WARTE ZAPAMIĘTANIA CD. – CRIMINAL LAW (PRAWO KARNE)

Powracając do tematyki z 5 lekcji, tym razem bliższe spotkanie z tymi łacińskimi paremiami, które stanowią istotne zasady prawa karnego.

NULLUM CRIMEN SINE LEGE 

There is no crime without a law

(nie ma przestępstwa bez przepisu ustawy)

Z przedimkiem nieokreślonym ‘a’ rzeczownik ‘law’ przyjmuje węższe znaczenie, czyli ‘ustawa’

LEX RETRO NON AGIT 

The law cannot be applied retrospectively

(prawo nie działa wstecz)

Przedimek określony ‘the’ przed rzeczownikiem ‘law’ stawiamy przy jego szerszym znaczeniu, czyli ‘prawo’

NULLUM CRIMEN SINE PERICULO SOCIALI 

There is no crime without social harmfulness

(nie ma przestępstwa bez społecznej szkodliwości)

(rodzina wyrazów: HARM – SZKODA; HARMFUL – SZKODLIWY; HARMFULNESS – SZKODLIWOŚĆ)

NULLUM CRIMEN SINE CULPA 

There is no crime without guilt

(nie ma przestępstwa bez winy sprawcy)

(rodzina wyrazów: GUILT – WINA; GUILTY – WINNY)

NULLA POENA SINE LEGE 

There is no penalty without a law (synonim: PUNISHMENT)

(nie ma kary bez przepisu ustawy)

LEKCJA 22 - "LEGAL ENGLISH ALPHABET – Alfabet angielskich pojęć prawnych, część 1 (part 1) - 5 TIMES A"

LEGAL ENGLISH ALPHABET – ALFABET ANGIELSKICH  POJĘĆ PRAWNYCH, CZĘŚC 1 (PART 1) 5 TIMES A

ALTER – czasownik- ZMIENIAĆ

(synonim w Legal English do: CHANGE);

do rodziny wyrazów: rzeczownik – ALTERATION – zmiana

PLEASE INITIAL ANY ALTERATIONS TO THE ENCLOSED PLEADINGS – Proszę opatrzyć parafką wszelkie zmiany naniesione na załączone pismo procesowe).

ADJOURN – czasownik- ODROCZYĆ

np. spotkanie lub rozprawę na kolejny termin: THE HEARING WAS ADJOURNED UNTIL NEXT FRIDAY – Rozprawę odroczono na przyszły piątek

ARREARS – rzeczownik w l.mn. – ZALEGŁOŚCI, NIESPŁACONE KWOTY   

(synonimy: OUTSTANDING DEBTS, OVERDUE PAYMENTS), natomiast  w wyrażeniu:

IN ARREARS – oznacza „Z DOŁU” ( w sensie – na koniec okresu rozliczeniowego) , np. THE LOAN SHALL BE REPAID MONTHLY IN ARREARS – Pożyczkę należy spłacać miesięcznie „z dołu”/na koniec miesiąca)

ALLEGE – czasownik – ZARZUCAĆ (KOMUŚ) NEGATYWNE POSTĘPOWANIE    

(nie tylko w kontekście karnoprawnym)

HE IS ALLEGED TO HAVE COMMITTED A TORT OF NEGLIGENCE – Zarzuca mu się popełnienie deliktu niedbalstwa);

do rodziny wyrazów: rzeczownik – ALLEGATION – zarzut/ twierdzenie zrzucające komuś coś negatywnego)

ACCEPTANCE (of the offer) – rzeczownik – PRZYJĘCIE (oferty)

UNDER ENGLISH AND AMERICAN CONTRACT LAW, ACCEPTANCE OF AN OFFER IS ONE OF THE NECESSARY ELEMENTS OF A CONTRACT – Zarówno w angielskim jak i amerykańskim prawie umów Przyjęcie Oferty stanowi konieczny element przy zawieraniu umowy.

vide litera R – REJECTION (of the offer) – odrzucenie oferty

LEKCJA 21 - "21. Skróty ważnych pojęć i instytucji, czyli LEGAL ENGLISH ABBREVIATIONS"

SKRÓTY WAŻNYCH POJĘĆ I INSTYTUCJI, CZYLI LEGAL ENGLISH ABBREVIATIONS

Zapraszam do zabawy w łączenie w pary skróconych nazw wybranych instytucji lub pojęć z odpowiadającymi im pełnymi nazwami . Poniżej dziesięć takich par do znalezienia, a w nawiasach polskie znaczenie każdej nazwy. Powodzenia!

P.S. Prawidłowe pary na dole! 🙂

1. V.             a) VALUE ADDED TAX (podatek od wartości dodanej)

2. GBH       b) ANY OTHER BUSINESS (pozostałe sprawy – nie objęte agendą spotkania)

3. DA           c) FORREIGN OFFICE (Ministerstwo Spraw Zagranicznych)

4. MEP        d) FEDERAL BUREAU OF INVESTIGATION (Federalne Biuro Śledcze)

5. MP           e) QUEEN’S COUNSEL (Adwokat Królewski w UK)

6. VAT           f) DISTRICT ATTORNEY (Prokurator Okręgowy w US)

7. FO            g) MEMBER OF THE EUROPEAN PARLIAMENT (Europoseł)

8. FBI           h) GRIEVOUS BODILY HARM (ciężkie uszkodzenie ciała)

9. QC            i) VERSUS (przeciwko, np. przy oznaczaniu stron w procesie sądowym)

10. AOB        j) MEMBER OF PARLIAMENT (członek brytyjskiego parlamentu)

 1 i); 2 h); 3 f); 4 g); 5 j); 6 a); 7 c);  8 d);  9 e); 10 b)

LEKCJA 20 - "Prawo karne w pigułce: część 2 (part 2): garść kolokacji z postępowania karnego"

PRAWO KARNE W PIGUŁCE: CZĘŚĆ 2 ( PART 2) : GARŚĆ KOLOKACJI Z POSTĘPOWANIA KARNEGO

Prawo karne procesowe, czyli prawo postępowania karnego to LAW OF CRIMINAL PROCEEDINGS, normuje ono zasady procesu karnego, czyli tzw. procedurę karną- CRIMINAL PROCEDURE/PROCEEDING.

Poniżej zestaw najważniejszych kolokacji czasownikowo-przyimkowo-rzeczownikowych, przedstawionych w chronologicznej kolejności toku postępowania karnego i w obrębie obu jego etapów:

PREPARATORY PROCEEDINGS: INVESTATION/INQUIRY – postępowanie przygotowawcze: śledztwo/dochodzenie

TO APPREHEND (ARREST) THE OFFENDER AT THE CRIME SCENE – zatrzymać ( “aresztować”, ująć)        sprawcę na miejscu popełnienia przestępstwa

TO CHARGE SB WITH FRAUD– postawić komuś zarzut oszustwa

TO INTERROGATE A SUSPECT – przesłuchać podejrzanego

TO DETAIN (ARREST) A SUSPECT AND REMAND THEM IN CUSTODY – zastosować względem podejrzanego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania i osadzić go w areszcie;

TO RELEASE THE SUSPECT ON BAIL – zwolnić podejrzanego z aresztu za poręczeniem majątkowym;

TO ACCUSE SB OF FRAUD – oskarżyć kogoś o oszustwo

COURT (JUDICIAL) PROCEEDINGS) – postępowanie sądowe (jurysdykcyjne)

TO ARRAIGN THE ACCUSED (DEFENDANT) – postawić oskarżonego w stan oskarżenia (przez co rozumieć należy: odczytanie oskarżonemu na rozprawie aktu oskarżenia(=INDICTMENT) i zapytanie go, czy przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu (DO YOU PLEAD GUILTY?)

TO EXAMINE THE ACCUSED – przesłuchać oskarżonego na rozprawie

TO CONVICT THE ACCUSED OF FRAUD AND SENTENCE HIM TO 2 YEARS IMPRISONMENT – skazać oskarżonego a oszustwo I wymierzyć mu karę dwóch lat pozbawienia wolności

TO SERVE A PRISON SENTENCE – odbywać karę pozbawienia wolności

TO RELEASE THE CONVICT ON PAROLE – udzielić skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania reszty kary pozbawienia wolności

LEKCJA 19 - "Prawo karne w pigułce: część 1 (part 1) : Kilka materialnych słówek i dlaczego prawo materialne to nie material law?"

PRAWO KARNE W PIGUŁCE: CZĘŚĆ 1 (PART 1) : KILKA MATERIALNYCH SŁÓWEK i DLACZEGO PRAWO MATERIALNE TO NIE MATERIAL LAW?

Prawo karne (podobnie zresztą jak cywilne) dzieli się na materialne (uregulowane w kodeksie karnym i pozakodeksowych przepisach karnych) oraz procesowe (uregulowane w kodeksie postępowania karnego). To pierwsze jednak dość często tłumaczy się na angielski w sposób błędny, czyli posługując się wspomnianą już w lekcji 16. tzw. „kalką językową”, czyli z użyciem przymiotnika ‘MATERIAL’.

Ale niestety – przymiotnik MATERIAL (i jego synonimy: CRUCIAL, IMPORTANT, SIGNIFICANT) ma w języku prawniczym swoje szczególne znaczenie, a mianowicie „istotny” (ważny, kluczowy). Jeśli zatem chcemy przetłumaczyć „prawo materialne” musimy się posłużyć przymiotnikiem SUBSTANTIVE, czyli w przypadku prawa karnego będzie to SUBSTANTIVE CRIMINAL LAW.

Poniżej garść pojęć i wyrażeń, które normuje prawo karne materialne:

CRIME / CRIMINAL OFFENCE  UK) / OFFENSE (US) –  czyli przestępstwo

TO COMMIT A CRIME – to: popełnić przestępstwo

CRIMINAL/ OFFENDER (UK)/PERPETRATOR (US)/ CULPRIT – czyli przestępca, sprawca, natomiast

ACCOMPLICE – to osoba popełniająca przestępstwo „wspólnie i w porozumieniu” z głównym sprawcą, którego nazywany wówczas THE PRINCIPAL OFFENDER;

RELAPSE INTO CRIME – czyli powrót do przestępstwa, zwany potocznie „recydywą”. Sprawca powracający na ścieżkę przestępczą, to: HABITUAL OFFENDER/HARDENED CRIMINAL.

BAIL – to poręczenie (zazwyczaj majątkowe, tzw. „kaucja”, albo udzielone w formie oświadczenia osoby godnej zaufania – tzw. BAIL BOND)

PUNISHMENT/PENALTY – to kara, a PENAL MEASURE – to środek karny

PROBATION – to okres próby, który sąd wyznacza na przykład w przypadku:

SUSPENDED SENTENCE – czyli warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności oraz

PAROLE – warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania kary pozbawienia wolności.

LEKCJA 18 - "Prawo własności intelektualnej (czyli INTELLECTUAL PROPERTY LAW) w pigułce"

Prawo własności intelektualnej (czyli INTELLECTUAL PROPERTY LAW) w pigułce.

INTELLECTUAL PROPERTY LAW – prawo własności intelektualnej to dziedzina prawa cywilnego obejmująca zasadniczo:

COPYRIGHT LAW – czyli prawo autorskie oraz

INDUSTRIAL PROPERTY LAW – prawo własności przemysłowej.

Zarówno na moim wykładzie z OCHRONY WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ, jak i na moich zajęciach lektoratu (ten temat realizuję na czwartym semestrze) zawsze dzielę się z moimi studentami refleksją, iż zarówno po polsku, jak i po angielsku nazwa tej dziedziny prawa nie jest w pełni poprawna. Otóż „WŁASNOŚĆ” jest rodzajem bezwzględnie obowiązującego prawa do dóbr materialnych (TANGIBLE GOODS) albo niematerialnych (INTANGIBLE GOODS), a zatem w istocie mamy do czynienia z PRAWEM WŁASNOŚCI DÓBR INTELEKTUALNYCH (THE OWNERSHIP OF INTELLECTUAL GOODS LAW).

Poniżej przedstawiam kilka wybranych pojęć/wyrażeń mieszczących się w zakresie tej dziedziny prawa:

THE AUTHOR/THE CREATOR – autor, twórca

THE AUTHORSHIP OF THE WORK – autorstwo utworu

THE PERSONAL AND ECONOMIC COPYRIGHT – osobiste i majątkowe prawo autorskie

TO DISSEMINATE THE WORK – rozpowszechniać utwór

TO ASSIGN THE ECONOMIC COPYRIGHT IN THE WORK – przenieść majątkowe prawo autorskie do utworu vs. TO GRANT A LICENCE TO USE THE WORK – udzielić licencji na korzystanie z utworu;

LICENCE FEE (ROYALTIES) – opłata licencyjna ( tantiemy)

TO GRANT A PATENT/TO PATENT THE INVENTION- przyznać prawo patentu do wynalazku

TRADEMARK – znak towarowy

INDUSTRIAL DESIGN – wzór przemysłowy

PATENT OFFICE – Urząd Patentowy

LEKCJA 17 - "Co w Legal English można PONOSIĆ? SUFFER vs. INCUR"

Co w Legal English można PONOSIĆ ?  SUFFER VS. INCUR

W języku angielskim prawniczym operujemy zasadniczo dwoma czasownikami, które możemy przetłumaczyć na język polski jako: „ponieść/ ponosić”.

O czasowniku ‘TO SUFFER’ wspomniałam już przy okazji tematu 10 – FALSE FRIENDS (FAŁSZYWI PRZYJACIELE) –czyli słówka podobne, ale różniące się znaczeniem – część 2 (part 2), ponieważ tworzy on kolokację z rzeczownikiem DAMAGE. Przypominam zatem w tym miejscu, iż:

TO SUFFER DAMAGE – tłumaczymy jako „ponosić, ponieść szkodę”, czyli jakiś uszczerbek, który ktoś spowodował/wyrządził (WHICH SOMEBODY CAUSED), np.

She suffered damage due to his negligent conduct. (Poniosła szkodę wskutek jego niedbalstwa.)

Ale mamy też inny czasownik, tak samo tłumaczony, dotyczy on jednak – i tworzy kolokacje w obrębie – innych zagadnień niż „ponoszenie szkody”. Jest to czasownik ‘TO INCUR” – spotykamy się z nim zawsze wtedy, ilekroć chcemy wyrazić ponoszenie jakichś kosztów, wydatków czy opłat – czyli obciążeń fiskalnej natury, ale użyjemy go również w kontekście „ponoszenia odpowiedzialności”. A zatem:

TO INCUR COSTS – ponosić koszty, np. The losing party shall incur all the legal costs in the trial. (Strona przegrywająca sprawę sądową ponosi wszystkie koszty sądowe.)

TO INCUR LIABILITY – ponosić odpowiedzialność, np. The tortfeasor shall incur liability for their negligent conduct. (Osoba popełniająca delikt cywilny ponosi odpowiedzialność za swoje niedbalstwo.)

LEKCJA 16 - "DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME LUCKY) - część 5 (part 5)"

DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME  LUCKY) CZĘŚĆ 5 (PART 5): TRZY ZNACZENIA RZECZOWNIKA APPLICATION I NA PEWNO ŻADNE Z NICH TO APLIKACJA PRAWNICZA!

Tzw. „kalki językowe” są zmorą tłumaczeń. Zazwyczaj mamy bowiem tendencję, aby – idąc najprostszą ścieżką – tłumaczyć obcojęzyczne wyrażenia na podobnie brzmiące w języku rodzimym. I tylko rzadko wychodzi z tego poprawny przekład, zazwyczaj jednak można popaść w lingwistyczne tarapaty!

Tak właśnie jest z angielskim rzeczownikiem ‘APPLICATION’, ponieważ Polacy zwykle tłumaczą go jako „APLIKACJA”.  Pytanie tylko: co mają na myśli? Jeśli „UBIEGANIE SIĘ O PRACĘ”, to dobrze, ale gorzej, gdy przyjmuje się, że ‘APPLICATION’ to „APLIKACJA PRAWNA”, czyli ten 3.5 letni okres nauki zawodu prawniczego po studiach prawniczych, kończący się egzaminem zawodowym ( np. adwokackim czy radcowskim). Wtedy jesteśmy na językowych i znaczeniowych manowcach!

APPLICATION ma trzy zasadnicze znaczenia:

(ZA)STOSOWANIE)

np.  The application of law is a main function of the judiciary.

Stosowanie prawa to główne zadanie władzy sądowniczej.

PODANIE

(w sensie pismo, w którym ubiegamy się o coś, np. o pracę)

np. I filed my application to this company – I hope they will hire me.

Złożyłam podanie o pracę w tej spółce – mam nadzieję, że mnie zatrudnią.

WNIOSEK PROCESOWY

np. The court dismissed my application to admit the witness testimony of Mr. Jones.

Sąd oddalił mój wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań pana Jones’a.

LEKCJA 15 - "DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME LUCKY) - część 4 (part 4)"

DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME  LUCKY) CZĘŚĆ 4 (PART 4): OŚWIADCZENIE WOLI W TRZECH ODSŁONACH i TESTAMENTOWA TRÓJCA

INHERITANCE LAW  – czyli prawo spadkowe – to jedyna przestrzeń prawna, w której oświadczenie woli składane jest na wypadek śmierci i dopiero z chwilą śmierci składającej je osoby (stanowiącej zarazem moment „otwarcia spadku” – ‘THE OPENING OF THE SUCCESSION’) woli ta może być wykonana.

OŚWIADCZENIE WOLI można po angielsku wyrazić… na trzy sposoby:

DECLARATION OF WILL

STATEMENT OF WILL

REPRESENTATION OF WILL 

A to specyficzne oświadczenie woli w prawie spadkowym przyjmuje postać niewiarygodnie ważnego dokumentu, jakim jest TESTAMENT (zwany zresztą przecież „ostatnią wolą”). I tu też mamy trzy równoległe, zamiennie używane nazwy:

WILL

LAST WILL AND TESTAMENT

TESTAMENT

LEKCJA 14 - "DO TRZECH RAZY SZTUKA THIRD TIME LUCKY) - część 3 (part 3)"

DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME  LUCKY) CZĘŚĆ 3 (PART 3) : SEPARATION OF POWERS (czyli TRÓJPODZIAŁ WŁADZY)

THE SYSTEM OF SEPARATION OF POWERS czyli – zgodnie z doktryną Monteskiusza – system polityczny oparty o zasadę trójpodziału władzy. Zasada ta oznacza równość trzech władz- aby żadna z nich nie miała przewagi nad pozostałymi oraz ich podział –  aby organy każdej z nich były rozdzielone.

Poniżej przedstawiam nazwy TRZECH gałęzi władzy w języku angielskim w połączeniu z  trzema czasownikami opisującymi ich podstawowe zadania:

THE LEGISLATIVE POWER – władza ustawodawcza – MAKES LAW (stanowi prawo)

THE EXECUTIVE POWER – władza wykonawcza – EXECUTES LAW  (wykonuje prawo)

THE JUDICIAL POWER –  władza sądownicza – APPLIES LAW (stosuje prawo)

LEKCJA 13 - "DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME LUCKY) - część 2 (part 2) )"

DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME LUCKY) – CZĘŚĆ 2 (PART 2)

Legal english trinity, czyli triada rzeczowników o podwójnym znaczeniu

Była już mowa o takich rzeczownikach (OZNACZAJĄCYCH osoby), które mają dwa znaczenia: BAILIFF – w brytyjskim angielskim oznacza KOMORNIKA, a w amerykańskim angielskim WOŹNEGO SĄDOWEGO oraz RECEIVER –oznaczający SYNDYKA MASY UPADŁOŚCIOWEJ oraz PASERA.

Tym razem zerkniemy na trzy inne rzeczowniki, nie odnoszące się do osób, ale mające również podwójne znaczenie w Legal English:

ARREST – tu oba znaczenia są ze sobą mocno powiązane kontekstualnie, ponieważ oba mieszczą się w terminologii związanej z POSTĘPOWANIEM KARNYM ( PENAL/CRIMINAL PROCEEDINGS), pierwsze oznacza ZATRZYMANIE osoby/sprawcy czynu zabronionego (synonimem jest tu rzeczownik APPREHENSION) a drugie oznacza: ZASTOSOWANIE WOBEC SPRAWCY ŚRODKA ZAPOBIEGAWCZEGO W POSTACI TYMCZASOWEGO ARESZTOWANIA ( synonimem jest tu natomiast rzeczownik DETENTION)

CUSTODY  – tu musimy odwiedzić dwie różne dziedziny prawa – karne i rodzinne, ponieważ pierwsze znaczenie tego rzeczownika to ARESZT ŚLEDCZY ( czyli miejsce , w którym osadza się sprawcę, co do którego wydano postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania – czyli, gdy realizuje się ARREST/DETENTION – vide pkt. 1), natomiast drugie znaczenie to OPIEKA (czyli instytucja prawa rodzinnego, którą polski Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy reguluje w Tytule III,  Dziale I)

PRECEDENT – w pierwszym, najbardziej popularnym znaczeniu oznacza PRECEDENS ( czyli wyrok w systemie common law, którego treść wiąże inne sądy w późniejszych rozstrzygnięciach, gdy sprawy mają identyczne albo bardzo podobne stany faktyczne i prawne), a w drugim – dotyczącym prawa umów ( CONTRACT LAW) również w systemie common law – oznacza WZÓR UMOWY, który można wykorzystać dla analogicznej sytuacji kontraktowej.

LEKCJA 12 - "DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME LUCKY) - część 1 (part 1) "

DO TRZECH RAZY SZTUKA (THIRD TIME  LUCKY) – CZĘŚĆ 1 (PART 1)

ALIMENTY czyli Legal English Triplets (alimentowe trojaczki w angielskim prawniczym).

Jak to trojaczki, mają wspólną mamę – czyli dziedzinę prawa, z której pochodzą. Jest to prawo rodzinne (FAMILY LAW). Co jeszcze je łączy? Tłumaczymy je tak samo na język polski: czyli ALIMENTY. Oznacza to, że wszystkie trzy oznaczają pieniądze, które – w najbardziej typowej sytuacji – zobowiązany przez sąd małżonek (względnie małżonka) winien łożyć na członków swojej rodziny: w trakcie małżeństwa, albo – co częściej – po jego rozwiązaniu przez rozwód  (DISSOLUTION OF MARRIAGE BY DIVORCE). Małżonkowie to SPOUSES, byli małżonkowie to EX-SPOUSES.

Czy zatem trojaczki alimentowe oznaczają to samo? Otóż nie!

MAINTENANCE – to termin oznaczający środki pieniężne zasądzane albo na współmałżonki/a albo na dziecko, ale najczęściej na jedno i drugie. Jest to więc najszerszy znaczeniowo rzeczownik tłumaczony jako ALIMENTY ( precyzyjnie zwane „środkami na zaspokojenie uzasadnionych potrzeb rodziny”).

ALIMONY – wyglądem i brzmieniem najbardziej podobny do polskiego odpowiednika, oznacza jednak tylko ALIMENTY zasądzane na małżonkę/małżonka lub byłą małżonkę/byłego małżonka.

CHILD SUPPORT – jak słusznie podpowiada nazwa, są to ALIMENTY zasądzane na dziecko.

LEKCJA 11 - "FALSE TWINS (FAŁSZYWE BLIŹNIAKI) – czyli słowa, które co innego znaczą w języku ogólnym, a co innego w języku prawniczym- CZĘŚĆ 2 (PART 2)"

FALSE TWINS (FAŁSZYWE BLIŹNIAKI) – CZYLI  SŁOWA, KTÓRE CO INNEGO ZNACZĄ W JĘZYKU OGÓLNYM,  A CO INNEGO W JĘZYKU PRAWNICZYM- CZĘŚĆ 2 (PART 2)

W języku prawniczym (czyli w LEGAL LANGUAGE) występują CZASOWNIKI, które mają zupełnie inne znaczenie, aniżeli w języku ogólnym. Poniżej trzy dość charakterystyczne przykłady z prawa procesowego:

TO ADMIT

Język ogólny: przyznać (coś), w sensie: zgodzić się z czymś

Język prawniczy: dopuścić (dowód w postępowaniu sądowym)

Przykłady:

I’ve got to admit it’s getting better (The Beatles) [Muszę przyznać, że jest coraz lepiej.]

The District Court admitted the evidence submitted by the claimant. [Sąd Okręgowy dopuścił dowód zgłoszony przez powoda.]

TO DECIDE

Język ogólny : (z)decydować, podjąć decyzję

Język prawniczy: orzec (w wyroku)

Przykłady:

Nowadays it is hard to decide where to travel. [Obecnie trudno zdecydować dokąd się udać w podróż.]

The Court of Appeal decided that the claim was far too excessive. [Sąd Apelacyjny orzekł, iż roszczenie było znacznie wygórowane.]

TO ALLOW

Język ogólny: pozwolić, zezwolić

Język prawniczy: uwzględnić (apelację)

Przykłady:

He will never allow you to leave. [On ci nigdy nie pozwoli odejść.]

The Court of Appeal allowed the appeal brought by the defendant. [Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację wniesioną przez pozwanego.]

LEKCJA 10 - "FALSE FRIENDS (fałszywi przyjaciele) – czyli słówka podobne, ale różniące się znaczeniem – część 2 (part 2)"

FALSE FRIENDS (FAŁSZYWI PRZYJACIELE) – czyli słówka podobne, ale różniące się znaczeniem – część 2 (part 2)

DAMAGE (n) versus DAMAGES  (n)

Ponownie na pierwszy rzut oka (nota bene à prima facie J) wydaje się, że ten drugi rzeczownik to liczba mnoga pierwszego. I ponownie tak nie jest. Odnajdujemy wprawdzie oba pojęcia w prawie deliktowym, czyli w tej dziedzinie prawa cywilnego, która zajmuje się czynami niedozwolonymi,  ale ich znaczenie jest całkiem różne.

DAMAGE – oznacza SZKODĘ, którą ktoś komuś wyrządził i kilka synonimicznych pojęć, jak: HARM, HURT, LOSS czy INJURY (choć to ostatnie zasadniczo używamy w odniesieniu do szkody na osobie, a nie np. w mieniu). Jest to rzeczownik niepoliczalny, a zatem nigdy nie poprzedzamy go przedimkiem nieokreślonym „a”, a możemy mieć na myśli albo pojedynczą szkodę albo kilka szkód używając sformułowań: „serious/severe damage” (poważna/poważne szkoda/szkody).

Rzeczownik DAMAGE występuje w dwóch charakterystycznych kolokacjach z czasownikami: CAUSE oraz SUFFER:

TO CAUSE DAMAGE – oznacza „wyrządzić, spowodować szkodę”

TO SUFFER DAMAGE – oznacza „ponieść szkodę”

DAMAGES  – to natomiast ODSZKODOWANIE, czyli finansowe zrekompensowanie wyrządzonej komuś/poniesionej przez kogoś szkody. Zasadniczo jest to pojęcie osadzone w realiach postępowania sądowego i stanowi rodzaj orzeczenia naprawczego ( które w angielskiej terminologii prawniczej nazywane jest „REMEDY”). Ten rzeczownik zazwyczaj używany jest w kolokacjach z czasownikami : CLAIM oraz AWARD:

TO CLAIM DAMAGES – wnosić o odszkodowanie, dochodzić odszkodowania

TO AWARD DAMAGES – zasądzić odszkodowanie

LEKCJA 9 - "Rodzina wyrazów (word family) - część 2 (part 2)"

RODZINA WYRAZÓW (WORD FAMILY) – CZĘŚĆ 2 (PART 2)

Noun as a person, czyli rzeczownik oznaczający osobę:

the CLAIMANT – powód, czyli strona, która w procesie cywilnym wytacza powództwo. Amerykańskim odpowiednikiem – rozsypującym nieco tę rodzinę wyrazów J – jest termin: PLAINTIFF. Ta nazwa funkcjonowała również w terminologii brytyjskiej, konkretnie w Anglii i Walii, ale w roku 1999 ustąpiła tam miejsca terminowi „the claimant”.

Noun as a legal document, czyli rzeczownik oznaczający dokument prawny:

the STATEMENT OF CLAIM – pozew, czyli pierwsze pismo procesowe, sporządzane i wnoszone do sądu przez powoda. Niestety znowu amerykański odpowiednik pozwu, który nam do rodziny nie pasuje J, to – the COMPLAINT (btw: inne znaczenie tego rzeczownika, to „skarga”) oraz

the CLAIM FORM – czyli formularz pozwu, gotowy arkusz udostępniany przez sąd do wypełnienia.

Noun as a concept, czyli rzeczownik oznaczający zjawisko:

a CLAIM – czyli powództwo, roszczenie, najczęściej łączymy to pojęcie w kolokacje z następującymi czasownikami: TO MAKE/ TO FILE/ TO ISSUE/ TO START A CLAIM – czyli wnieść (wytoczyć) powództwo

LEKCJA 8 - "Mądra sentencja pochodząca od Woltera"

MĄDRA SENTENCJA POCHODZĄCA OD PANA WOLTERA

Mądra sentencja pochodząca od Woltera, a mówiąca o tym, że procesowanie się jest kosztowne, bez względu na wynik sprawy!

„I was never ruined but twice: once when I lost a lawsuit, and once when I won one” (Voltaire)

czyli

„Tylko dwa razy byłem zrujnowany: pierwszy, gdy przegrałem sprawę w sądzie, a drugi, gdy sprawę sądową wygrałem” (Wolter)

LEKCJA 7 - "Dwa kłopotliwe zawody. Pierwszy również w zderzeniu terminologii brytyjskiej z amerykańską"

DWA KŁOPOTLIWE ZAWODY. PIERWSZY RÓWNIEŻ W ZDERZENIU TERMINOLOGII BRYTYJSKIEJ Z AMERYKAŃSKĄ.

Pierwszy to KOMORNIK…. raczej nie kojarzy się najweselej, bo zazwyczaj podejmuje dość niewdzięczne czynności egzekucyjne względem dłużników. Termin brytyjski to: BAILIFF, po prostu.

Ale w systemie amerykańskim BAILIFF, TO … WOŹNY SĄDOWY, czyli pracownik sądu dbający o prawidłowy przebieg rozpraw, taki „opiekun” sali rozpraw podczas procesu. I tu zaczynają się owe kłopoty terminologiczne w zderzeniu systemu brytyjskiego z amerykańskim. Z pomocą przychodzi na szczęście alternatywna, dość opisowa nazwa tego zawodu, jaką jest ENFORCEMENT OFFICER, ponieważ POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE to ENFORCEMENT PROCEEDINGS (dodam tylko na marginesie, że w kontekście owej „EGZEKUCJI KOMORNICZEJ”, nie posługujemy się w przekładzie słowem EXECUTION, choć wiele słowników tak czyni. Zasadniczym znaczeniem słowa EXECUTION jest  bowiem …EGZEKUCJA, czyli wykonanie kary śmierci, choć w zestawieniu z rozmaitymi instytucjami prawnymi, ma ono jeszcze inne znaczenia).

Drugi to SYNDYK (MASY UPADŁOŚCIOWEJ), który też raczej przywodzi na myśl pesymistyczne konotacje, likwiduje bowiem resztki tego, co niegdyś funkcjonowało jako przedsiębiorstwo, ale upadło.

Uniwersalny angielski odpowiednik to RECEIVER (tak, dokładnie tak samo jak SŁUCHAWKA  w telefonie stacjonarnym, dzisiaj rzadko kto jeszcze taki posiada). Ale to nie powyższe znaczenie słowa RECEIVER jest problematyczne. Niestety, wśród kilku innych znaczeń pojawia się też termin występujący również w terminologii prawnej, ale nie mający nic wspólnego z postępowaniem upadłościowym podmiotu gospodarczego. Odnajdujemy go bowiem w prawie karnym.

Jeszcze konkretniej?

No cóż, jest to nazwa przestępcy dopuszczającego się popełnienia czynu zabronionego zwanego paserstwem. Czyli RECEIVER, to również PASER. Trudno to jednak nazwać „zawodem”, raczej „karalnym pomysłem na życie”. Należy zatem precyzyjnie operować kontekstem wypowiedzi, aby nasz – nomen omen – ODBIORCA (po angielsku to również RECEIVER) –  prawidłowo zorientował się , czy mamy na myśli SYNDYKA, czy PASERA, bo pojęcia oddalone są od siebie o lata świetlne!

LEKCJA 6 - "FALSE FRIENDS (fałszywi przyjaciele) – czyli słówka podobne, ale różniące się znaczeniem"

FALSE FRIENDS (FAŁSZYWI PRZYJACIELE) – CZYLI SŁÓWKA PODOBNE, ALE RÓŻNIĄCE SIĘ ZNACZENIEM

PROCEEDINGS versus PROCEEDING

Te dwa rzeczowniki wyglądają tak, jak gdyby pierwszy był liczbą mnogą drugiego, ze względu na końcówkę „ – s ”, ale tak nie jest!

PROCEEDINGS  oznacza bowiem całkiem pojedyncze POSTĘPOWANIE TOCZĄCE SIĘ W SPRAWIE (zasadniczo sądowe, aczkolwiek postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych, które przecież ma miejsce przed postępowaniem jurysdykcyjnym, czyli sądowym, także nazywa się PREPARATORY PROCEEDINGS).

Inne, pokrewne znaczeniowo nazwy to : ACTION, LAWSUIT, LITIGATION, TRIAL czy CASE.

PROCEEDING oznacza natomiast PROCEDURĘ , czyli katalog norm prawnych określających zasady, według których prowadzone jest…postępowanie sądowe, czyli PROCEEDINGS.

Jego synonimem jest wyraz: PROCEDURE.

LEKCJA 5 - "LATIN PHRASES WORTH REMEMBERING – łacińskie sentencje warte zapamiętania!"

LATIN PHRASES WORTH REMEMBERING – ŁACIŃSKIE SENTENCJE WARTE ZAPAMIĘTANIA!

Poniżej kilka istotnych łacińskich wyrażeń/sentencji. Zapraszam do zabawy! Proszę połączyć je z  polskimi odpowiednikami – połączenie ułatwi przekład z łaciny na angielski.

  1. non compos mentis (not having control of one’s mind/not legally responsible)
  2. ignorantia legis neminem excusat (ignorance of the law excuses nobody)
  3. ex lege (arising from the law; as a matter of law)
  4. in camera (in chamber / in secret / closed session)
  5. dura lex, sed lex (the law is hard, but it is the law)
  6. ex curia (out of court)
  • niejawnie
  • niepoczytalny/niezdolny do ponoszenia odpowiedzialności prawnej
  • prawo jest surowe, ale to jednak prawo
  • poza sądem
  • nikogo nie usprawiedliwia nieznajomość prawa
  • wynikający z przepisu prawa

LEKCJA 4 - "FALSE TWINS - słowa, które co innego znaczą w języku ogólnym, a co innego w języku prawniczym" - część 1 (part 1)

FALSE TWINS (FAŁSZYWE BLIŹNIAKI) – czyli  słowa, które co innego znaczą w języku ogólnym, a co innego w języku prawniczym- część 1 (part 1)

CONSTRUCTION (noun – rzeczownik)

Język ogólny: BUDOWA, BUDOWLA, KONSTRUKCJA

Język prawniczy: INTERPRETACJA, WYKŁADNIA

Przykłady:

Język ogólny:

This new construction barely fits the surroundings.

Ten nowy budynek raczej nie pasuje do otoczenia.

Język prawniczy:

The construction of this provision seems to be incomplete.

Wykładnia tego przepisu wydaje się być niepełna.

TO CONSTRUE ( verb – czasownik)

Język ogólny: BUDOWAĆ, KONSTRUOWAĆ

Język prawniczy: INTERPRETOWAĆ

Przykłady:

Język ogólny:

They have to construe another building.

Muszą zbudować kolejny budynek.

Język prawniczy:

The judge will have to construe the contract to identify the duties of both parties to it.

Sędzia będzie musiał  zinterpretować tę umowę, aby określić obowiązki obu jej stron.

LEKCJA 3 - "O dwóch takich, co są całkiem legalnymi przymiotnikami, ale sprawiają kłopoty w tłumaczeniu"

O DWÓCH TAKICH, CO SĄ CAŁKIEM LEGALNYMI PRZYMIOTNIKAMI, ALE SPRAWIAJĄ KŁOPOTY W TŁUMACZENIU

Tak, są dwa. W zasadzie niezbyt do siebie podobne zewnętrznie, ale oba odpowiadają na pytania: jaki? jaka? jakie? bardzo podobnie: prawny, legalna, zgodne z prawem, dotyczący prawa, etc. Nie tłumaczymy ich jednak na język polski, gdy występują pojedynczo. Ale możemy to zrobić, gdy do towarzystwa zaproszą sobie inne wyrazy, tworząc z nimi tzw. kolokacje (collocations), czyli związki wyrazowe o swoistym znaczeniu. Nie są synonimami, nie są też antonimami…

A zatem co oznaczają te dwa tajemnicze słowa? Najogólniej rzecz ujmując, są to dwa przymiotniki opisujące zjawiska dotyczące PRAWA: LEGAL oraz LAWFUL… czyli:  LEGALNY oraz PRAWNY…?

Hmm… to zbyt proste, aby było prawdziwe, niestety. Ale gdy poznamy kilka kolokacji, które tworzą, to możemy wtedy tak powstałe wyrażenia przetłumaczyć, chociaż tu pojawia się kilka wariantów!

1. DWIE OPCJE TŁUMACZENIA NA JĘZYK POLSKI:

LEGAL LANGUAGE – to JĘZYK PRAWNICZY (używany przez prawników) lub PRAWNY (opisuje prawo)

LEGAL REASONING – to ROZUMOWANIE (UZASADNIENIE) PRAWNICZE ( stosowane przez prawników, np. sędziów w procesie orzekania) lub PRAWNE (dotyczy zagadnień prawnych)

2. TAKIE SAMO TŁUMACZENIE NA JĘZYK POLSKI OBU PRZYMIOTNIKÓW:

LEGAL PORTION – to ZACHOWEK (ustawowy, czyli należny zgodnie z przepisami prawa, udział spadkowy)

LAWFUL SHARE –  to też ZACHOWEK (ustawowy, czyli ustalony przepisami prawa, udział spadkowy)

3. RÓŻNE TŁUMACZENIA NA JĘZYK POLSKI, GDY OBA PRZYMIOTNIKI WYSTĘPUJĄ W KOLOKACJACH Z IDENTYCZNYMI WYRAZAMI:

LEGAL ACTION – to POSTĘPOWANIE SĄDOWE, ale …

LAWFUL ACTION – to POSTĘPOWANIE(DZIAŁANIE) ZGODNE Z PRAWEM (LEGALNE)

LEGAL PRACTICE – to DZIAŁALNOŚĆ PRAWNICZA (prowadzona w formie kancelarii prawnej), ale …

LAWFUL PRACTICE – to DZIAŁALNOŚĆ (GOSPODARCZA) ZGODNA Z PRAWEM

LEKCJA 2 - "Rodzina wyrazów (word family) - część 1 (part 1)"

RODZINA WYRAZÓW (WORD FAMILY) – CZĘŚĆ 1 (PART 1)

Noun as a person, czyli rzeczownik oznaczający osobę:   

JUDGE (w UK także jako Lord JUSTICE lub JUSTICE of + nazwa sądu ) – to SĘDZIA

Noun as a legal document, czyli rzeczownik oznaczający dokument prawny:

JUDGMENT – to wyrok (jeden z kilku synonimów, takich jak : VERDICT, DECISION czy RULING)

UWAGA! Czasownika TO JUDGE nie tłumaczymy jako: „wydawać wyrok” czy też „sądzić sprawę lub osobę”(czyli sprawować funkcję sędziego, wykonywać sędziowskie czynności procesowe), ale używamy go w kontekstach pozaprawnych, potocznych, na przykład:

„Please do not judge me, I had my reasons” (Proszę nie osądzaj mnie, miałam swoje powody.)

Noun as a concept, czyli rzeczownik oznaczający zjawisko:

JUSTICE – to SPRAWIEDLIWOŚĆ

“ADMINISTRATION OF  JUSTICE– to wymiar sprawiedliwości

„Justice has been done”, to popularne motto tłumaczone jako: „Sprawiedliwości stało się zadość”

Warto również zapamiętać myśl Francisa Bacona:   „If we do not maintain justice, justice will not maintain us” (Jeśli nie zatroszczymy się o sprawiedliwość, sprawiedliwość nie zatroszczy się o nas.)

LEKCJA 1 - "Tytuły zawodowe prawników - praktyków po angielsku"

TYTUŁY ZAWODOWE PRAWNIKÓW – PRAKTYKÓW PO ANGIELSKU

Lawyer – Solicitor – Barrister – Attorney – (at-law) – Advocate – Legal advisor/counsel – używamy ich wymiennie czy też każdy ma swoje znaczenie i należy do konkretnego systemu prawnego?

Lawyer– prawnik, najbardziej ogólny i zarazem najszerszy znaczeniowo, może zastąpić każdy z poniższych tytułów.

Solicitor – prawnik ”pierwszego kontaktu” w Wielkiej Brytanii, świadczy rozmaite usługi prawne, występuje zasadniczo w sądach niższych instancji, przygotowuje dla barrister’a materiał do prowadzenia sprawy i zleca mu reprezentację klientów w sądzie.

Barrister– prawnik sądowy w Wielkiej Brytanii, reprezentuje klientów solicitor’a w sądach  wszystkich instancji, specjalizuje się w wąskich dziedzinach prawa.

Attorney (-at-law)– jeden tytuł zawodowy dla prawników w Stanach Zjednoczonych.

Advocate–  tak tłumaczymy na angielski tytuł zawodowy polskiego adwokata.

Legal advisor/counsel –  tak tłumaczymy na angielski tytuł zawodowy polskiego radcy prawnego.

UWAGA! Tłumaczenie polskich tytułów zawodowych „adwokat” jako „barrister” i „radca prawny” jako „solicitor” odzwierciedla wprawdzie występujący i w Polsce i w Wielkiej Brytanii podział na dwa zawody prawnicze, ale podział ten jest jedyną cechą wspólną obu systemów prawnych w tym zakresie i więcej analogii nie ma.

Z kolei tłumaczenie na angielski i tytułu „adwokat” i „radca prawny” jako „attorney (-at-law)”/ zgodnie z UCHWAŁĄ Nr 102/X/201 KRAJOWEJ RADY RADCÓW PRAWNYCH z 22 września 2018r. w sprawie m.in. tłumaczenia nazwy zawodu radcy prawnego takie właśnie tłumaczenie przyjęto!/ może cudzoziemca wprowadzić w błąd, iż – tak jak w Stanach Zjednoczonych – funkcjonuje w Polsce jeden scalony tytuł zawodowy prawników, co przecież nie jest prawdą.

Masz pytanie? Chciałbyś, abyśmy poruszyli inne zagadnienie? Napisz do nas maila lub skontaktuj się przez media społecznościowe.